آشنایی با نمایه استنادی علوم جهان اسلام و کاربرد آن

نمایه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) یک پایگاه استنادی منطقه‌ای حیاتی است که با تمرکز بر تولیدات علمی کشورهای اسلامی، نقش مهمی در ارزیابی، رتبه‌بندی و توسعه علم در این منطقه ایفا می‌کند. این پایگاه، با ارائه ابزارهای علم‌سنجی بومی، به پژوهشگران، اساتید، دانشجویان و مؤسسات علمی کمک می‌کند تا ضمن افزایش کیفیت و دیده شدن پژوهش‌های خود، به منابع معتبر دسترسی پیدا کرده و در مسیر پیشرفت علمی گام بردارند.

در عصر اطلاعات و پیشرفت‌های علمی بی‌سابقه، دسترسی به منابع علمی معتبر و ارزیابی دقیق تولیدات پژوهشی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این میان، پایگاه‌های استنادی به عنوان ستون فقرات نظام ارزیابی علم، نقش محوری ایفا می‌کنند. این پایگاه‌ها نه تنها امکان جستجو و بازیابی مقالات را فراهم می‌آورند، بلکه با ارائه شاخص‌های علم‌سنجی، به سنجش تأثیرگذاری پژوهش‌ها و پژوهشگران می‌پردازند.

پایگاه استنادی علوم جهان اسلام که به اختصار ISC نامیده می‌شود، پاسخی به نیازهای علمی جهان اسلام در این زمینه است. این سیستم با هدف نمایه‌سازی، استناد سنجی و ارزیابی جامع تولیدات علمی کشورهای اسلامی شکل گرفته و به سرعت به یکی از مهم‌ترین مراجع علمی در منطقه تبدیل شده است. آشنایی عمیق با ساختار، اهداف و کاربردهای ISC برای هر فردی که در حوزه پژوهش و علم در کشورهای اسلامی فعالیت می‌کند، ضروری است.

۱. نمایه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) چیست؟

نمایه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) یک سیستم استنادی و علم‌سنجی بومی است که به طور خاص بر نمایه‌سازی و ارزیابی تولیدات علمی کشورهای اسلامی تمرکز دارد. این پایگاه، داده‌های جامع و معتبری را در مورد مقالات، مجلات و پژوهشگران منطقه جمع‌آوری، تحلیل و ارائه می‌کند.

۱.۱. تعریف جامع و ماهیت ISC

ISC سرنام عبارت “Islamic World Science Citation Center” به معنای “مرکز استنادی علوم جهان اسلام” است. هدف بنیادی از تأسیس این مرکز، ایجاد یک پایگاه داده جامع برای نمایه‌سازی و استناد سنجی تمامی تولیدات علمی از قبیل مقالات، کنفرانس‌ها و رساله‌های علمی است که در کشورهای اسلامی تولید می‌شوند. ISC نه تنها به عنوان یک پایگاه اطلاعات علمی عمل می‌کند، بلکه ابزاری قدرتمند برای علم‌سنجی منطقه‌ای به شمار می‌رود. این پایگاه امکان ارزیابی عملکرد پژوهشی فردی، سازمانی و کشوری را بر اساس شاخص‌های علمی استاندارد فراهم می‌آورد و به ارتقای کیفی و کمی تولیدات علمی در جهان اسلام کمک شایانی می‌کند.

۱.۲. تاریخچه، بنیان‌گذاری و گسترش ISC

پایگاه استنادی علوم جهان اسلام با پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران و با همکاری کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی (OIC) بنیان‌گذاری شد. ایده اولیه تشکیل چنین مرکزی در سال ۲۰۰۵ مطرح گردید و به دنبال آن، در اکتبر سال ۲۰۰۸ میلادی (مهر ۱۳۸۷ شمسی) در شهر باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان، به طور رسمی تصویب و راه‌اندازی شد. مرکز اصلی ISC در شهر شیراز ایران قرار دارد و قلمرو فعالیت آن تمامی کشورهای اسلامی در مناطق مختلف جغرافیایی از جمله آسیای جنوب شرقی، آسیای مرکزی، خاورمیانه، قفقاز، آفریقا و حتی اقلیت‌های مسلمان در سایر نقاط جهان را در بر می‌گیرد. این اقدام، ایران را پس از ایالات متحده و هلند، به سومین کشور بنیان‌گذار نظام‌های استنادی در جهان تبدیل کرد.

۱.۳. مقایسه و تفاوت‌های ISC با سایر پایگاه‌های استنادی جهانی (ISI/Web of Science و Scopus)

در حالی که پایگاه‌های استنادی جهانی مانند ISI (Web of Science) و Scopus دامنه وسیع و بین‌المللی دارند و تقریباً تمامی رشته‌های علمی را پوشش می‌دهند، ISC با تمرکز جغرافیایی و موضوعی بر جهان اسلام، نقش مکملی را ایفا می‌کند. این تفاوت‌ها را می‌توان در جدول زیر مشاهده کرد:

ویژگی	ISC (پایگاه استنادی علوم جهان اسلام)	ISI (Web of Science)	Scopus
تمرکز جغرافیایی	کشورهای اسلامی	جهانی	جهانی
تمرکز موضوعی	تمامی حوزه‌های علمی با تأکید بر نیازهای جهان اسلام	تمامی حوزه‌های علمی	تمامی حوزه‌های علمی
زبان‌های اصلی نمایه شده	فارسی، عربی، انگلیسی، ترکی و سایر زبان‌های منطقه‌ای	عمدتاً انگلیسی (اما شامل سایر زبان‌ها نیز می‌شود)	عمدتاً انگلیسی (اما شامل سایر زبان‌ها نیز می‌شود)
هدف اصلی	ارتقای تولیدات علمی و علم‌سنجی بومی در جهان اسلام	نمایه‌سازی و ارزیابی علم جهانی	نمایه‌سازی و ارزیابی علم جهانی
تأسیس‌کننده	ایران (با همکاری کشورهای اسلامی)	Thomson Reuters/Clarivate Analytics	Elsevier

ISC به ارتقای زبان‌ها و محتوای علمی کشورهای اسلامی کمک می‌کند و مزایای بومی‌سازی ابزارهای علم‌سنجی را به ارمغان می‌آورد. این رویکرد منطقه‌ای به این معنا نیست که ISC از استانداردهای بین‌المللی کیفی غافل است، بلکه تلاش می‌کند تا با رعایت این استانداردها، محتوای علمی منطقه را به شیوه بومی نمایه و ارزیابی کند.

۱.۴. کشورهای تحت پوشش و زبان‌های اصلی نمایه شده در ISC

ISC تمامی ۵۷ کشور عضو سازمان کنفرانس اسلامی را تحت پوشش قرار می‌دهد که در پنج ناحیه جغرافیایی اصلی دسته‌بندی می‌شوند: جنوب شرقی آسیا، آسیای مرکزی، کشورهای عرب، کشورهای اسلامی غیرعرب در قاره آفریقا و منطقه قفقاز، و سایر کشورهای اسلامی در خاورمیانه، آمریکای جنوبی و اروپا. این گستردگی جغرافیایی، تنوع فرهنگی و زبانی قابل توجهی را به همراه دارد.

زبان‌های اصلی نمایه‌سازی شده در ISC عبارتند از: فارسی، عربی، انگلیسی و ترکی. علاوه بر این، ISC به تدریج سایر زبان‌های منطقه‌ای مانند مالایی، اندونزیایی و فرانسوی را نیز پوشش می‌دهد. این رویکرد چندزبانه، امکان دسترسی و دیده شدن پژوهش‌ها را برای طیف وسیعی از پژوهشگران و خوانندگان فراهم می‌کند و بر اهمیت زبان‌های بومی در تولید علم تأکید می‌ورزد.

۲. اهمیت استراتژیک و نقش کلیدی ISC در توسعه علمی جهان اسلام

ISC فراتر از یک پایگاه داده ساده، به عنوان یک ابزار استراتژیک در توسعه و ارتقای سطح علمی کشورهای اسلامی عمل می‌کند. نقش این پایگاه در ابعاد مختلف پژوهش و علم‌سنجی بی‌بدیل است.

۲.۱. ارتقاء کمی و کیفی تولیدات علمی کشورهای اسلامی

نمایه‌سازی مجلات در ISC، پژوهشگران را به رعایت استانداردهای بین‌المللی نشر علمی ترغیب می‌کند. این امر به صورت مستقیم منجر به بهبود کیفیت مقالات ارسالی، شفافیت روش‌شناسی و اعتبار نتایج می‌شود. با افزایش تعداد مقالات نمایه شده و ارتقای کیفیت آن‌ها، دیده شدن و دسترسی به پژوهش‌های انجام شده در منطقه افزایش می‌یابد. این چرخه مثبت، زمینه را برای رشد کمی و کیفی تولیدات علمی فراهم می‌سازد.

ISC با ترویج استانداردهای نشر بین‌المللی و نمایه‌سازی دقیق، موتور محرک ارتقای کمی و کیفی تولیدات علمی در جهان اسلام به شمار می‌رود.

۲.۲. ابزار کارآمد برای ارزیابی و رتبه‌بندی دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی

یکی از مهم‌ترین کاربردهای ISC، ارائه معیارها و شاخص‌های اختصاصی برای ارزیابی و رتبه‌بندی دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی در جهان اسلام است. این رتبه‌بندی‌ها بر اساس میزان تولید علم، استنادات دریافتی و کیفیت مجلات نمایه شده صورت می‌گیرد. نتایج این ارزیابی‌ها بر جایگاه و اعتبار علمی دانشگاه‌ها در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی تأثیر می‌گذارد و به سیاست‌گذاران کمک می‌کند تا تصمیمات آگاهانه‌تری در خصوص تخصیص منابع و برنامه‌ریزی‌های علمی اتخاذ کنند. به عنوان مثال، یک دانشگاه می‌تواند با افزایش تعداد مقالات با کیفیت نمایه شده در ISC، رتبه خود را بهبود بخشد و اعتبار بیشتری کسب کند.

۲.۳. استناد سنجی و ارزیابی عملکرد فردی پژوهشگران و اساتید

ISC امکان محاسبه شاخص‌های استنادی کلیدی مانند تعداد استنادات و شاخص هیرش (h-index) را برای هر پژوهشگر و استاد فراهم می‌آورد. این شاخص‌ها ابزارهای مهمی برای ارزیابی میزان تأثیرگذاری علمی یک فرد هستند. در بسیاری از دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی کشورهای اسلامی، عملکرد پژوهشی افراد بر اساس این شاخص‌ها در ISC مورد سنجش قرار می‌گیرد. این امر در فرآیندهای ترفیع علمی، استخدام اعضای هیئت علمی جدید، اعطای گرنت‌های پژوهشی و حتی در مصاحبه‌های دکترا، اهمیت بسزایی دارد. یک پژوهشگر با بررسی پروفایل خود در ISC می‌تواند تأثیرگذاری کارهای خود را مشاهده کرده و برای بهبود آن برنامه‌ریزی کند.

۲.۴. تسهیل همکاری‌های علمی و شبکه‌سازی بین‌المللی

ISC با فراهم آوردن بستری متمرکز از اطلاعات پژوهشگران و مؤسسات علمی، به شناسایی متخصصین در حوزه‌های مختلف کمک می‌کند. این قابلیت به پژوهشگران این امکان را می‌دهد که همکاران بالقوه را برای پروژه‌های مشترک شناسایی کرده و شبکه‌های علمی خود را گسترش دهند. تقویت همکاری‌های علمی و شبکه‌سازی بین‌المللی، به ویژه در میان کشورهای اسلامی، می‌تواند به تبادل دانش، تجربیات و منابع منجر شود و دیپلماسی علمی را تقویت کند. این بستر می‌تواند فرصت‌هایی برای پژوهشگران فراهم آورد تا با دیگر محققین در سراسر جهان اسلام ارتباط برقرار کرده و ایده‌های نوآورانه را با یکدیگر به اشتراک بگذارند.

۲.۵. دسترسی آسان و متمرکز به منابع علمی معتبر

پایگاه ISC به عنوان یک منبع جامع و موثق، دسترسی آسان و متمرکز به هزاران مقاله و سند علمی معتبر را برای پژوهشگران، دانشجویان و سیاست‌گذاران فراهم می‌کند. با استفاده از قابلیت‌های جستجوی پیشرفته این پایگاه، کاربران می‌توانند به سرعت مقالات مرتبط با حوزه علاقه خود را بازیابی کرده و از آن‌ها در پژوهش‌های خود بهره ببرند. این دسترسی متمرکز، نیاز به جستجو در منابع پراکنده را کاهش می‌دهد و زمان پژوهشگران را ذخیره می‌کند.

به طور مثال، یک دانشجو که قصد دانلود مقاله در حوزه خاصی را دارد، می‌تواند با مراجعه به ISC، به سرعت به جدیدترین و معتبرترین مقالات منتشر شده در کشورهای اسلامی دسترسی پیدا کند. این قابلیت، ISC را به بهترین سایت های معتبر جستجوی مقاله برای محققین در این منطقه تبدیل کرده است. در کنار مقالات، گاهی نیاز به دانلود کتاب‌های مرجع و تخصصی نیز وجود دارد که اگرچه ISC مستقیماً پایگاه دانلود کتاب نیست، اما با معرفی مجلات و نویسندگان برتر، می‌تواند به محققین در شناسایی منابع تکمیلی کمک کند. به این ترتیب، ISC به طور غیرمستقیم مسیر را برای استفاده از بهترین سایت دانلود کتاب در کنار مقالات هموار می‌سازد.

۳. ویژگی‌ها و انواع محتوای قابل دسترسی در نمایه استنادی ISC

ISC با رعایت استانداردهای علمی، انواع مختلفی از محتوای پژوهشی را نمایه‌سازی می‌کند و اطلاعات جامعی را در اختیار کاربران قرار می‌دهد.

۳.۱. انواع مقالات و اسناد علمی نمایه شده

در پایگاه ISC، طیف وسیعی از اسناد و مقالات علمی نمایه‌سازی می‌شوند که هر یک نقش خاصی در پیشبرد دانش ایفا می‌کنند. این انواع شامل موارد زیر است:

• مقالات پژوهشی اصیل (Original Research Articles): این مقالات نتایج پژوهش‌های جدید و نوآورانه را ارائه می‌دهند که پیش از این منتشر نشده‌اند.
• مقالات مروری (Review Articles): این مقالات به بررسی و تحلیل جامع ادبیات موجود در یک حوزه خاص می‌پردازند و خلاصه‌ای از یافته‌ها، روندها و شکاف‌های پژوهشی را ارائه می‌کنند.
• مقالات موردی (Case Studies): مطالعاتی که بر روی یک مورد خاص (فرد، سازمان، رویداد) تمرکز دارند و به تحلیل عمیق آن می‌پردازند.
• مقالات روش‌شناسی (Methodology Articles): این مقالات به معرفی یا بهبود روش‌های پژوهشی و ابزارهای تحلیلی می‌پردازند.
• سایر اشکال اسناد علمی مانند مقالات کنفرانس‌ها، نامه‌های علمی، سرمقاله‌ها و گزارش‌های کوتاه نیز ممکن است در این پایگاه نمایه شوند.

۳.۲. استانداردهای کیفیت، فرآیند داوری و پذیرش مجلات ISC

مجلات نمایه شده در ISC تحت فرآیند داوری تخصصی (Peer Review) قرار می‌گیرند که ضامن کیفیت علمی مقالات است. ISC برای پذیرش مجلات در پایگاه خود، معیارهای سخت‌گیرانه‌ای را اعمال می‌کند. این معیارها شامل کیفیت محتوایی، اعتبار هیئت تحریریه، شفافیت فرآیند داوری، رعایت اخلاق نشر و تناوب انتشار منظم است. تنها مجلاتی که این استانداردها را رعایت کنند، می‌توانند در ISC نمایه شوند و این امر به اعتبار علمی و موثق بودن مجلات نمایه شده در این پایگاه می‌افزاید. پژوهشگران می‌توانند با اطمینان خاطر، مقالات خود را در این مجلات منتشر کرده یا از منابع آن‌ها استفاده کنند.

۳.۳. اطلاعات جامع ارائه شده برای هر سند نمایه شده

برای هر سند نمایه شده در ISC، اطلاعات جامعی ارائه می‌شود که به کاربران در ارزیابی و استفاده از محتوا کمک می‌کند. این اطلاعات شامل:

• عنوان مقاله
• نام نویسندگان و وابستگی‌های سازمانی آن‌ها
• چکیده مقاله
• کلمات کلیدی
• منابع و مراجع مورد استفاده
• جزئیات کامل مجله شامل عنوان، ناشر، تاریخ انتشار و شماره جلد و صفحه
• اطلاعات مربوط به استنادات دریافتی مقاله (تعداد استنادات و مقالات استناد کننده)

این مجموعه اطلاعات، به پژوهشگران امکان می‌دهد تا بدون نیاز به جستجوهای بیشتر، به درک کاملی از محتوای مقاله و اهمیت آن دست یابند.

۳.۴. امکانات جستجوی پیشرفته و دسترسی به متن کامل مقالات

ISC امکانات جستجوی پیشرفته و دقیقی را برای کاربران فراهم می‌کند. این قابلیت‌ها به کاربران اجازه می‌دهد تا بر اساس فیلدهای مختلفی مانند عنوان، نویسنده، موضوع، کلمات کلیدی، سال انتشار، نام مجله و حتی سازمان وابسته، مقالات مورد نظر خود را جستجو کنند. این ابزارهای جستجو، بازیابی سریع و دقیق اطلاعات را ممکن می‌سازد. در مورد دسترسی به متن کامل مقالات، ISC معمولاً چکیده مقالات را ارائه می‌دهد، اما در بسیاری از موارد و با توجه به توافق با ناشرین، متن کامل برخی مقالات نیز به صورت مستقیم یا از طریق لینک به وب‌سایت مجله در دسترس قرار می‌گیرد. این ویژگی برای پژوهشگرانی که به دنبال دانلود مقاله خاصی هستند، بسیار مفید است.

۴. کاربردهای عملی و گام به گام ISC برای پژوهشگران و دانشجویان

برای هر پژوهشگر یا دانشجویی در جهان اسلام، آشنایی با کاربردهای عملی ISC یک ضرورت است. این پایگاه می‌تواند در مراحل مختلف یک فرآیند پژوهشی یاری‌رسان باشد.

۴.۱. انتخاب مجلات معتبر و مناسب برای انتشار مقاله

یکی از دغدغه‌های اصلی پژوهشگران، انتخاب مجله مناسب برای انتشار یافته‌های خود است. ISC با ارائه شاخص‌های تأثیرگذاری (مانند ضریب تأثیرISC) و نمایه‌سازی مجلات معتبر، به پژوهشگران کمک می‌کند تا مجله‌ای را انتخاب کنند که بیشترین تناسب را با حوزه پژوهشی آن‌ها داشته باشد و از اعتبار کافی برخوردار باشد. با بررسی لیست مجلات نمایه شده و شاخص‌های آن‌ها، می‌توان از انتشار مقاله در مجلات نامعتبر یا به اصطلاح “شکارچی” (Predatory Journals) جلوگیری کرد و از اعتبار علمی خود محافظت نمود.

۴.۲. انجام پژوهش‌های مروری و شناسایی پیشینه تحقیق

برای آغاز هر پژوهشی، انجام یک مرور ادبیات جامع و شناسایی پیشینه تحقیق الزامی است. ISC با ابزارهای جستجوی پیشرفته خود، به پژوهشگران امکان می‌دهد تا مقالات کلیدی و مرتبط با موضوع خود را به سرعت استخراج کنند. از این طریق، می‌توان نویسندگان برجسته در یک حوزه خاص، مراکز تحقیقاتی فعال و روندهای پژوهشی جاری را شناسایی کرد. این اطلاعات برای تدوین چارچوب نظری، طراحی پژوهش و یافتن شکاف‌های تحقیقاتی بسیار ارزشمند است.

۴.۳. پیگیری استنادات و ارزیابی تأثیر علمی خود

پژوهشگران می‌توانند با ایجاد پروفایل کاربری در ISC، مقالاتی را که به آثار خودشان استناد کرده‌اند، مشاهده کنند. این قابلیت به آن‌ها امکان می‌دهد تا تأثیرگذاری علمی خود را رصد کرده و شاخص‌های استنادی فردی و سازمانی خود را تحلیل کنند. این اطلاعات نه تنها برای ارتقاء شغلی و مصاحبه‌های علمی مهم است، بلکه به پژوهشگران کمک می‌کند تا نقاط قوت و ضعف پژوهشی خود را شناسایی کرده و برای بهبود آن‌ها برنامه‌ریزی کنند.

۴.۴. شناسایی فرصت‌های همکاری و شبکه‌سازی علمی

ISC بستری برای شناسایی متخصصین و پژوهشگران همکار در یک حوزه مشخص فراهم می‌کند. با جستجوی نام نویسندگان یا کلمات کلیدی مرتبط، می‌توان به پروفایل علمی افراد دست یافت و با آن‌ها ارتباط برقرار کرد. این امر فرصت‌های جدیدی برای همکاری‌های پژوهشی، پروژه‌های مشترک و تبادل دانش در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی ایجاد می‌کند که برای رشد علمی و حرفه‌ای بسیار حیاتی است.

۴.۵. کاربرد در ارتقاء شغلی، مصاحبه‌های دکترا و ارزیابی‌های تحصیلی

چاپ مقاله در مجلات نمایه شده در ISC یکی از معیارهای مهم و تأثیرگذار در رزومه علمی و امتیازات پژوهشی افراد در بسیاری از کشورهای اسلامی است. این امتیازات در فرآیندهای ارتقاء شغلی اساتید، پذیرش در مقطع دکترا و ارزیابی‌های تحصیلی دانشجویان تحصیلات تکمیلی نقش کلیدی دارد. بنابراین، آشنایی با ISC و انتشار هدفمند در مجلات آن می‌تواند مسیر پیشرفت علمی و حرفه‌ای را برای پژوهشگران هموار سازد.

۵. فرآیند انتشار مقاله در مجلات نمایه شده در ISC: گام به گام

انتشار مقاله در مجلات نمایه شده در ISC نیازمند رعایت مراحل و استانداردهای خاصی است. درک این فرآیند گام به گام، شانس پذیرش مقاله را افزایش می‌دهد.

۵.۱. آماده‌سازی اولیه مقاله

اولین گام، نگارش یک مقاله با کیفیت علمی بالا و رعایت کامل استانداردهای اخلاقی پژوهش است. مقاله باید بر اساس یافته‌های نوآورانه، روش‌شناسی دقیق و تحلیل‌های معتبر تهیه شود. در صورتی که زبان مقاله اصلی فارسی یا عربی باشد و قصد ارسال به مجله‌ای با زبان انگلیسی یا ترکی را دارید، اهمیت ترجمه تخصصی و ویرایش علمی-زبانی دوچندان می‌شود. برای اطمینان از کیفیت ترجمه تخصصی مقاله، می‌توان از خدمات مجموعه‌های معتبری مانند ایران پیپر استفاده کرد که با تیمی از مترجمان متخصص در حوزه‌های مختلف، به بهبود کیفیت زبان و انتقال دقیق مفاهیم علمی کمک می‌کنند.

۵.۲. فرمت‌بندی مقاله بر اساس دستورالعمل مجله هدف

هر مجله علمی دارای دستورالعمل‌های خاص خود برای فرمت‌بندی و ساختار مقاله است که باید با دقت رعایت شود. این موارد شامل:

• ساختار کلی مقاله: عنوان، چکیده، کلمات کلیدی، مقدمه، روش‌شناسی، یافته‌ها، بحث، نتیجه‌گیری و منابع.
• قالب‌بندی ظاهری: نوع و اندازه قلم، فاصله‌گذاری خطوط، حاشیه‌های صفحه، شماره‌گذاری صفحات، و نحوه ارائه جداول و نمودارها.
• استانداردهای ارجاع‌دهی: رعایت دقیق یکی از سبک‌های استاندارد ارجاع‌دهی مانند APA، Vancouver، Harvard و غیره، هم در متن و هم در فهرست منابع، حیاتی است.

عدم رعایت دقیق این دستورالعمل‌ها می‌تواند به رد مقاله حتی پیش از فرآیند داوری منجر شود. بنابراین، مطالعه دقیق “راهنمای نویسندگان” مجله مقصد ضروری است.

۵.۳. ارسال مقاله و فرآیند داوری همتا (Peer Review)

پس از آماده‌سازی و فرمت‌بندی مقاله، نوبت به ارسال آن می‌رسد. بیشتر مجلات ISC دارای سامانه‌های آنلاین ارسال مقاله هستند که پژوهشگران باید از طریق آن‌ها اقدام کنند. پس از ارسال، مقاله وارد فرآیند داوری همتا می‌شود. در این مرحله، داوران متخصص در حوزه موضوعی مقاله، آن را از نظر کیفیت علمی، نوآوری، روش‌شناسی، و نگارش مورد ارزیابی قرار می‌دهند. معمولاً نتایج داوری شامل پذیرش، پذیرش مشروط (با نیاز به اصلاحات جزئی یا کلی) یا رد مقاله است. پاسخ به نظرات داوران و اعمال اصلاحات لازم، گام مهمی در فرآیند پذیرش مقاله است.

۵.۴. نمایه‌سازی نهایی و انتشار مقاله

پس از گذراندن موفقیت‌آمیز فرآیند داوری و اعمال تمامی اصلاحات درخواستی، مقاله برای انتشار در مجله پذیرفته می‌شود. در این مرحله، مجله اقدامات لازم برای آماده‌سازی مقاله برای چاپ (از جمله ویراستاری نهایی و صفحه‌آرایی) را انجام می‌دهد. پس از انتشار مقاله در مجله، ISC آن را نمایه‌سازی و فهرست‌نویسی می‌کند. این بدان معناست که اطلاعات کامل مقاله به همراه استنادات دریافتی آن در پایگاه داده ISC قابل جستجو و دسترسی خواهد بود. دسترسی‌پذیری مقاله در ISC به افزایش دیده شدن و تأثیرگذاری آن کمک شایانی می‌کند و پژوهشگران دیگر می‌توانند به راحتی آن را پیدا کرده و به آن استناد کنند.

نتیجه‌گیری

نمایه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) بیش از یک پایگاه داده علمی، به عنوان ستون فقرات تولید، ارزیابی و توسعه علمی در کشورهای اسلامی عمل می‌کند. این سامانه با ارائه معیارهای بومی و منطقه‌ای، به ارتقاء کمی و کیفی تولیدات علمی، رتبه‌بندی دانشگاه‌ها و ارزیابی عملکرد پژوهشگران کمک شایانی کرده است. توانایی ISC در فراهم آوردن دسترسی متمرکز به منابع معتبر، تسهیل همکاری‌های علمی و حمایت از زبان‌های بومی، آن را به ابزاری بی‌بدیل در پیشبرد اهداف علمی جهان اسلام تبدیل کرده است.

برای هر پژوهشگر، استاد یا دانشجویی که در این منطقه فعالیت می‌کند، استفاده هوشمندانه و فعال از امکانات ISC یک ضرورت است. با بهره‌گیری از این پایگاه می‌توان مجلات مناسب برای انتشار مقاله را شناسایی کرد، پژوهش‌های مروری جامع انجام داد، تأثیر علمی خود را پیگیری نمود و در نهایت به پیشرفت پژوهشی فردی و سازمانی کمک کرد. مشارکت فعال‌تر جامعه علمی در تقویت و گسترش ISC، می‌تواند به آینده‌ای روشن‌تر برای علم و فناوری در جهان اسلام منجر شود.

سوالات متداول

آیا ISC شامل مقالات کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی نیز می‌شود یا صرفاً مجلات را نمایه می‌کند؟

ISC علاوه بر مجلات علمی، مقالات برگزیده کنفرانس‌ها و همایش‌های علمی معتبر در جهان اسلام را نیز نمایه می‌کند، اما تمرکز اصلی آن بر مجلات دارای داوری همتا است.

چگونه می‌توان فهمید که یک مجله خاص در ISC نمایه شده است و اعتبار آن در چه سطحی است؟

با مراجعه به وب‌سایت رسمی ISC (isc.gov.ir) و استفاده از بخش جستجوی مجلات، می‌توانید از وضعیت نمایه‌سازی یک مجله و همچنین شاخص‌های اعتبار آن مطلع شوید.

آیا برای دسترسی به تمامی امکانات و اطلاعات ISC نیاز به اشتراک یا پرداخت هزینه وجود دارد؟

دسترسی به اطلاعات اصلی ISC مانند چکیده مقالات و لیست مجلات نمایه شده معمولاً رایگان است، اما ممکن است برای دسترسی به متن کامل برخی مقالات یا امکانات پیشرفته، نیاز به اشتراک یا پرداخت هزینه باشد که توسط ناشرین تعیین می‌شود.

در صورت عدم پذیرش مقاله در یک مجله ISC، آیا می‌توان آن را بلافاصله به مجله دیگری ارسال کرد؟

پس از دریافت نامه رسمی رد مقاله از مجله اول، می‌توانید مقاله خود را پس از بازنگری و اصلاحات لازم، به مجله دیگری ارسال کنید.

آیا ISC شاخص‌های تأثیر (Impact Factor) مشابه ISI برای مجلات خود ارائه می‌دهد یا از معیارهای متفاوتی استفاده می‌کند؟

ISC شاخص‌های تأثیرگذاری مشابه (مانند ضریب تأثیر ISC) را برای مجلات خود محاسبه و ارائه می‌کند که بر اساس استنادات دریافتی در پایگاه خود ISC است و معیارهای خاص منطقه‌ای را نیز در نظر می‌گیرد.