قانون جدید مهریه ایران

در سالیان اخیر، موضوع مهریه همواره یکی از چالش برانگیزترین مباحث حقوقی در ایران بوده است. با تغییرات پی در پی در قوانین و مقررات، سردرگمی زیادی برای زوجین ایجاد شده است. «قانون جدید مهریه ایران» که هدف آن بازنگری در نحوه اجرای محکومیت های مالی و حل مشکل بدهکاران مهریه بود، نکات مهمی را مطرح کرده که آگاهی از آنها برای هر فردی که درگیر این موضوع است، حیاتی است. این مقاله به شما کمک می کند تا با زبانی ساده و روان، تمام ابهامات مربوط به این تغییرات را برطرف کرده و مسیر قانونی صحیح را بشناسید.

آیا زندان برای مهریه حذف شده است؟

یکی از مهمترین تغییراتی که در ذهن عموم جامعه مطرح شده، موضوع حذف زندان برای بدهکاران مهریه است. در گذشته، بسیاری از مردان به دلیل عدم توانایی در پرداخت مهریه، به زندان می افتادند. اما قانون جدید مهریه رویکرد متفاوتی در پیش گرفته است. بر اساس این قانون، بازداشت و زندان دیگر به سادگی گذشته اتفاق نمی افتد. زن ابتدا باید از طریق معرفی اموال مرد، درخواست اجراییه مهریه را به ثبت برساند. تنها در صورتی که مرد اموالی برای پرداخت داشته باشد اما از پرداخت بدهی خودداری کند، امکان بازداشت او وجود دارد. در واقع، هدف این است که زندان برای بدهکاران مهریه به آخرین راه حل تبدیل شود و اولویت با شناسایی و توقیف اموال باشد.

کاهش سقف اجرای مهریه (از ۱۱۰ سکه به ۱۴ سکه)

بر اساس طرح جدیدی که در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسیده، سقف مهریه برای صدور اجراییه و در نتیجه، امکان زندانی شدن زوج، از ۱۱۰ سکه به ۱۴ سکه کاهش یافته است. این بدان معناست که اگر مهریه زن بیشتر از ۱۴ سکه باشد، برای مازاد بر این مقدار، تنها در صورتی می توان اقدام به بازداشت مرد کرد که توانایی مالی او اثبات شود. این تغییر به طور مستقیم بر نحوه مطالبه مهریه و حقوق زوجین تاثیر می گذارد و آگاهی از آن برای تصمیم گیری های آتی بسیار مهم است.

✅ مزایای قانون جدید کاهش ورودی زندانیان مهریه. ایجاد فرصت برای توافق زوجین. تمرکز بر شناسایی اموال.

⚠️ محدودیت های قانون جدید پیچیدگی بیشتر فرآیند مطالبه. نیاز به اثبات توانایی مالی زوج برای مازاد بر ۱۴ سکه. طولانی شدن روند دادرسی.

1️⃣ ثبت نام ثناضروری برای اطلاع رسانی

2️⃣ مراجعه به دفتر ازدواجتشکیل پرونده در اجرای ثبت

3️⃣ شناسایی اموالتوقیف دارایی های زوج

4️⃣ ارجاع به دادگاهبرای اعسار یا مازاد

ثبت نام در سامانه ثنا

اولین قدم برای هرگونه اقدام حقوقی، از جمله مطالبه مهریه، ثبت نام در سامانه ثنا است. این سامانه به عنوان درگاه اصلی ابلاغ اوراق قضایی و اطلاع رسانی های دادگاهی عمل می کند. بدون ثبت نام در ثنا، دریافت ابلاغیه ها و پیگیری پرونده با مشکل مواجه خواهد شد. بنابراین، پیش از هر اقدامی، زن باید با مراجعه به دفاتر خدمات قضایی یا به صورت آنلاین، نسبت به ثبت نام و احراز هویت در این سامانه اقدام کند.

مراجعه به دفتر ازدواج و تشکیل پرونده در اجرای ثبت

پس از ثبت نام در سامانه ثنا، زن باید به دفتر ازدواجی که عقد خود را در آن ثبت کرده است، مراجعه کند. در این مرحله، باید فرم مخصوص درخواست اجراییه مهریه را پر کرده و لیستی از اموال همسر (در صورت اطلاع) را به سردفتر تحویل دهد. سردفتر موظف است این مدارک را به صورت سیستمی و الکترونیکی به اداره اجرای ثبت ارسال کند. این فرآیند، جایگزین مراجعه مستقیم به دادگاه برای درخواست اولیه مطالبه مهریه شده است.

شناسایی و توقیف اموال زوج

بعد از ثبت درخواست در اداره اجرای ثبت، اجراییه به زوج ابلاغ می شود. اگر زوج در مهلت مقرر (معمولا ده روز) مهریه را پرداخت نکند، نوبت به شناسایی و توقیف اموال او می رسد. زن می تواند با معرفی اموالی مانند حساب های بانکی، خودرو، ملک یا سهام، درخواست توقیف آن ها را داشته باشد. اداره ثبت از طریق استعلام از مراجع مربوطه (مانند اداره راهور، سازمان ثبت اسناد و املاک، بانک ها) به شناسایی اموال می پردازد و در صورت عدم پرداخت، این اموال به مزایده گذاشته شده تا مهریه زن پرداخت شود.

تفاوت مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه

مهریه عندالمطالبه: به این معناست که زن هر زمان که بخواهد می تواند مهریه خود را مطالبه کند و مرد موظف به پرداخت آن است. در این حالت، بار اثبات عدم توانایی مالی (اعسار) بر عهده مرد است.
مهریه عندالاستطاعه: در این نوع مهریه، پرداخت مهریه منوط به توانایی مالی مرد است. به این معنی که زن باید توانایی مالی مرد را برای پرداخت مهریه اثبات کند. این تفاوت در زمان عقد مشخص می شود و تاثیر مستقیمی بر روند مطالبه دارد.

نقش توان مالی زوج در پرداخت مازاد بر ۱۱۰ سکه

برای مهریه هایی که بالای ۱۱۰ سکه است، مرد موظف به پرداخت حداکثر ۱۱۰ سکه (یا همان سقف ۱۴ سکه جدید) است. اما برای مازاد بر این مقدار، تنها در صورتی می توان مهریه را مطالبه کرد که توانایی مالی مرد برای پرداخت آن اثبات شود. این اثبات باید توسط زن و در دادگاه انجام شود. به عبارت دیگر، زن باید با معرفی اموال یا درآمد مرد، نشان دهد که او توان پرداخت مابقی مهریه را دارد. در غیر این صورت، برای بخش مازاد، امکان توقیف اموال یا بازداشت مرد وجود نخواهد داشت.

بر اساس قانون جدید، حق حبس زوجه در چند حالت ساقط می شود: اگر اعسار زوج پذیرفته شود یا مهریه تقسیط شود و اولین قسط پرداخت شود، یا در صورتی که زوج به حق حبس خود استناد کند و بخشی از مهریه را پرداخت کند. این موارد نشان می دهد که هدف قانونگذار، تسهیل در فرآیند زندگی مشترک و جلوگیری از سوء استفاده از حق حبس است، در عین حال که حقوق مالی زن را محترم می شمارد.

یکی از نکات کلیدی در این زمینه، اثبات اعسار است. مرد باید مدارکی دال بر عدم توانایی مالی خود ارائه دهد. در صورت پذیرفته شدن اعسار، دادگاه با در نظر گرفتن وضعیت مالی مرد و شرایط زندگی، اقساط مهریه را تعیین می کند. این فرآیند به مرد این امکان را می دهد که با فشارهای کمتری، بدهی مهریه خود را پرداخت کند و از عواقب قانونی عدم پرداخت مهریه به صورت یکجا، مانند بازداشت، در امان بماند.

تمامی دادخواست های طلاق توافقی، طلاق به درخواست زوج یا زوجه، مطالبه نفقه، تمکین و نشوز، پیش از ورود به فرآیند قضایی، به مراکز مشاوره خانواده ارجاع داده می شوند. این مراکز موظفند ظرف سه ماه، نتیجه مشاوره ها را به دادگاه اعلام کنند. گرچه این فرآیند ممکن است زمان بر باشد، اما فرصتی را برای زوجین فراهم می کند تا با کمک متخصصان، به راه حل های مسالمت آمیز دست یابند و در مواردی، از وقوع طلاق جلوگیری شود. این مشاوره ها می توانند در توافق بر سر مهریه نیز نقش موثری ایفا کنند.